Over A.A. Bredius, de stichter

Over A.A. Bredius, de stichter

Arnoldus Anthonie Bredius werd geboren in een vrij streng Nederlands Hervormd milieu. Hij was leergierig en begiftigd met een enorm geheugen. In zijn jeugd verdiepte hij zich enthousiast in encyclopedieën, landkaarten, atlassen en reisbeschrijvingen. Bredius ging eigenlijk vanzelfsprekend theologie studeren in Leiden. Tijdens zijn studie hield Bredius zich meer dan strikt geboden was, bezig met het Jodendom (inclusief de Kabbalah), de gnostiek, de Alexandrijnse school met Origenes, de Antiocheense school en de neoplatonici Jamblichus, Proclus en Plotinus. 

Het protestantisme bood hem niet genoeg ruimte voor het mystiek-esthetische en misschien ook het ascetische. De Rooms-katholieke kerk met haar oude tradities en vooral haar oude kerkmuziek, waarmee hij tijdens een onderduikperiode in een Frans klooster intensief kennismaakte, lag meer in zijn lijn. Het Rooms-katholicisme bleek een voor Bredius veel oorspronkelijker variant te hebben, waarin de gehele mystieke wereld van het vroege christendom in het nabije Oosten haar sporen hoorbaar achtergelaten had: de Byzantijnse kerkmuziek. Een van de weinigen die zich met deze betrekkelijk onontgonnen tak van de musicologie bezighield was Egon Wellesz, hoogleraar in Wenen en de grondlegger van de serie ’Monumenta Musicae Byzantinae’. Bij hem studeerde Bredius Byzantijnse musicologie. Muziek die in een bepaalde traditie wortelt, kan uiteraard niet los van die traditie gezien worden en nog minder bemind. En die traditie bleek zeer veelomvattend te zijn: de vroeg-christelijke wereld van het Nabije Oosten en Klein-Azië; de Byzantijnse wereld en de enorme invloedssfeer van dit middeleeuwse rijk; haar volkomen eigen ontwikkelingsloop en haar rijke geschiedenis; de Byzantijnse liturgie waarop het Byzantijnse hofritueel van grote invloed geweest was; en uiteraard de Byzantijnse kerk met haar duidelijk Griekse en Slavische variant; het Byzantijnse geloofsleven, dat veel meer dan elders, vooral door het contemplatieve en ascetische leven van de monniken bepaald werd, en vooral dit laatste trok Bredius aan.


Meer lezen over A.A. Bredius?

Arnoldus Anthonie Bredius, Schetsen van een leven

Theo Jansen werpt in dit boek licht op de achtergronden, ervaringen en drijfveren van Arnold Bredius en legt de puzzelstukjes aaneen die het leven schetsen van een man die ondanks het onbegrip en soms de onwil die hij ontmoette geduldig trouw bleef aan zijn principes en idealen. 

De auteur Theo Jansen (1945) studeerde culturele antropologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij doceerde en publiceerde over onderwijs en maatschappelijke vorming en promoveerde op een proefschrift over volwassenenvorming in tijden van globalisering.  

A.A Brediusstichting © 2026